Vrouwen in de Overgang

Doktr: Overgang & Menopauze

Vrouwen in de Overgang

Hormoonbehandelingen

Overgangsklachten worden veroorzaakt door het verminderen en uiteindelijk het ophouden van de oestrogeenproductie in de eierstokken. Aanvulling (suppletie) van oestrogenen (hormoonbehandelingen) zorgt ervoor dat er geen tekorten ontstaan in het lichaam, waardoor de overgangsklachten meestal (voor het grootste deel) verdwijnen. Deze hormoonbehandeling werkt bij de meeste vrouwen goed en men voelt zich over het algemeen veel beter. Bovendien heeft het toedienen van oestrogenen een gunstig effect op botten en hart- en bloedvaten, ook op de lange duur.

pijl van pillenHormoonsuppletie: wat betekent dat?

Hormoonsuppletie is niet te vergelijken met de anticonceptiepil. De hoeveelheid hormonen in de anticonceptiepil moet het natuurlijke proces van rijping van een eicel onderdrukken zodat vrouwen niet zwanger worden. Hormoonsuppletie daarentegen ondersteunt de natuurlijke cyclus. Als de eigen hormoonproductie te laag wordt, zal hormoonsuppletie de laagste hoeveelheid hormonen toevoegen waarmee de klachten veilig verholpen kunnen worden.

Hormoonsuppletie heeft voordelen, maar voor sommige vrouwen ook enkele nadelen. Daarom is het verstandig om met uw huisarts of gynaecoloog te overleggen wat in uw geval het meest van toepassing is.

Hoe wordt hormoonsuppletie gegeven?

Hormoonsuppletie is afhankelijk uw klachten en wensen. Als de menstruaties het grootste probleem zijn, kan de anticonceptiepil, -pleister of –ring een oplossing zijn. Plaatsing van een Mirena IUD is vaak effectief.

Zijn er veel opvliegers of zweetaanvallen, klachten van de blaas of stemmingswisselingen, dan kan hormoonsuppletie uitkomst bieden. Door het toedienen van oestrogenen zullen deze klachten afnemen.

Oestrogenen worden gecombineerd met progesteron om de baarmoeder te beschermen tegen overmatige aangroei van het slijmvlies. In combinatie met een Mirena IUD, kan met alleen oestrogenen worden volstaan. Ook als vrouwen geen baarmoeder meer hebben is hormoonsuppletie met uitsluitend oestrogenen voldoende.
Bij vrouwen die al een jaar of langer niet meer menstrueren worden de oestrogenen dagelijks gecombineerd met progesteron. Daarmee wordt voorkomen dat zij weer gaan menstrueren.

Afhankelijk van de keuze en welke vorm van hormoonsuppletie zal een vrouw dus geen bloedingen meer hebben of juist weer een regelmatige menstruatie. Bespreek uw voorkeur en uw vragen hierover met de arts. Ook als u tijdens de behandeling klachten krijgt, of hinder van bloedingen is het verstandig om dit met de behandelend arts te bespreken. Niet alle bloedingen zijn onschuldig, en dan kan aanvullend onderzoek u geruststellen.

Lees hier meer over menstruatie tijdens de overgang.

Hormonen en borstkanker

Veel vrouwen zijn bezorgd over het gebruik van hormonen en het risico op borstkanker. We hebben voor u alle feiten over het gebruik van hormonen en de risico’s op borstkanker beschreven op onze pagina hormonen en borstkanker.

Het advies is nu om hormonale medicijnen te gebruiken wanneer:

  • de ‘kwaliteit van leven’ (hoe een vrouw zich voelt) slecht is en ze hierdoor zo slecht kan functioneren, dat de voordelen van gebruik groter zijn dan de nadelen. Wel is vervolgens het advies om de medicijnen niet langer te gebruiken dan noodzakelijk is en bijvoorbeeld jaarlijks te kijken of er nog steeds klachten zijn.
  • bij seksuele, vaginale en blaasproblematiek.
  • er al voor het 55e jaar sprake is van botontkalking (osteoporose).
  • er sprake is van een ‘te vroege menopauze’ (POF) dit is een overgang die al voor het 40ste jaar is opgetreden. Lees hier meer over de vervroegde overgang.

De hormonale middelen worden ontraden bij:

  • vrouwen met borstkanker tenzij de klachten van de overgang zo heftig zijn, dat normaal functioneren niet meer mogelijk is. Ook in een familie waarin veel borstkanker voorkomt, kan er overwogen worden toch hormonen te geven waarbij de risico’s goed besproken moeten zijn. Lees hier meer over vrouwen met borstkanker en overgangsklachten.
  • vrouwen die een trombose hebben of hebben gehad waarbij een relatie met hormonen is aangetoond (zoals een trombose bij pilgebruik). Wanneer deze vrouwen een ontstollingsmiddel gebruiken, dan zijn de medicijnen weer wel toegestaan.
  • vrouwen die een leverziekte hebben, waardoor de medicijnen niet afgebroken worden.
  • een aantal zeldzame aandoeningen waar de arts rekening mee houdt voordat hij of zij dit medicijn voorschrijft.

Nadelige gevolgen bij gebruik van hormonen:

Een onschuldige maar vervelende mogelijke bijwerking bij het gebruiken van vrouwelijke hormonen is het vasthouden van vocht, waardoor een vrouw last kan krijgen van gespannen borsten, hoofdpijn en soms misselijkheid.
Een andere bijwerking kan onwillekeurig vaginaal bloedverlies (doorbraak bloedingen) zijn.

Beide klachten verdwijnen na het stoppen van de medicijnen. Blijft bloedverlies langer dan 6 maanden na start van de medicijnen of na staken van de hormonen bestaan, dan is het raadzaam contact op te nemen met de huisarts.

Complicaties na langdurig hormoongebruik zijn:

  • Een gering verhoogde kans (na ongeveer 1 jaar gebruik ten opzichte van de normale kans) om een trombose in de benen te krijgen. Dat geldt voornamelijk wanneer er tabletten geslikt worden; in veel mindere mate als er bijvoorbeeld pleisters geplakt worden en dan nog met name in de beginperiode van het slikken.
  • Een gering verhoogde kans (na meer dan 5 jaar) om borstkanker te krijgen; na stoppen met de medicijnen wordt de kans weer normaal (zie ook hormonen en borstkanker).
  • Een zeer gering verhoogde kans om eierstokkanker te krijgen bij langer dan 5 jaar gebruik van hormonen.

Ons advies

Vanwege de vele voor- en nadelen van hormoonsuppletie is het van belang dat:

  • u goed geïnformeerd wordt door de huisarts of specialist.
  • er vooraf een beoordeling plaatsvindt van uw risico op hart-vaatziekten, trombose en borstkanker.
  • begonnen wordt met de laagste dosering.
  • regelmatig wordt beoordeeld of u de medicatie nog nodig hebt.
  • langdurig gebruik onder controle van de specialist plaatsvindt.