Behandeling van overgangsklachten

Tot voor vier jaar werd in Nederland, maar vooral in de ons omringende landen met aandrang geadviseerd dat vrouwen in de overgang hormonale medicijnen zouden gebruiken, want dat had vele voordelen en nauwelijks nadelen. Echter onderzoek bij groepen vrouwen die meer dan 10 jaar deze medicijnen hebben gebruikt, maakte duidelijk dat er veel minder voordelen waren dan eerst gedacht en de nadelen op lange termijn groter. Veronderstelt werd dat de hormonale medicijnen hart- en vaatziekten en ook dementie zouden kunnen voorkomen, maar dat was niet geval. Wel bleek dat vrouwen die het zeer langdurig gebruikt hadden een grotere kans op borstkanker hadden. Na grote stukken (artikelen) in de kranten en berichten aan huisartsen en apothekers in 2003 zijn ongeveer 75% van de vrouwen die de medicijnen gebruikten er mee gestopt.

De medicijnen die gebruikt worden bestaan uit een combinatie van oestrogene en progesteron hormonen. Die medicijnen zijn op recept te krijgen in de vorm van tabletten of pleisters of creme's of injecties.

Het advies is nu om hormonale medicijnen alleen te gebruiken wanneer

• de 'kwaliteit van leven' (hoe een vrouw zich voelt) zo slecht is, dat de voordelen van gebruik veel groter zijn dan de nadelen. Wel is vervolgens het advies om de medicijnen niet langer te gebruiken dan noodzakelijk is
• er al voor het 55e jaar sprake is van botontkalking (osteoporose)
• er sprake is van een 'te vroege menopauze' (POF)

Welke middelen worden gegeven tegen overgangsklachten:

• hormonale medicijnen; dat zijn medicijnen die oestrogene en progesteron hormonen bevatten (als een vrouw geen baarmoeder meer heeft, zijn alleen oestrogene hormonen voldoende)
• alternatief hormonale medicijnen; zo'n medicijn bevat geen hormonen (livial), maar heeft wel hetzelfde effect als echte hormonen op het lichaam
• niet hormonaal werkende medicijnen; het zijn geneesmiddelen die voor andere klachten gebruikt worden, maar als bij-effect ook overgangsklachten bestrijden; het zijn tabletten (dixarit) tegen een verhoogde bloeddruk en tabletten (prozac) tegen depressiviteit. Ongeveer bij 25% van de vrouwen met overgangsklachten hebben deze medicijnen effect
• plantaardige middelen; In deze middelen zitten zwak werkende oetrogene hormonen; de resultaten zijn wisselend

De klachten over een dunne en te droge schede huid worden wel behandeld met en zeer zwak werkend oestrogeen hormoon dat alleen invloed op de schede en niet op de rest van het lichaam heeft (synapause). Bij gemeenschap kan een glijmiddel worden gebruikt (sensilube).

De hormonale middelen worden ontraden bij:

• vrouwen met borstkanker tenzij de klachten van de overgang zo heftig zijn, dat normaal functioneren niet meer mogelijk is. In een familie waarin veel borstkanker voorkomt, is er geen bezwaar om deze middelen te gebruiken als het moet
• vrouwen die een thrombose hebben of hebben gehad (gebruiken deze vrouwen een ontstollingsmiddel dan zijn de medicijnen toegestaan)
• vrouwen die een leverziekte, waardoor de medicijnen niet afgebroken worden

Nadelige gevolgen bij gebruik van hormonen

Een onschuldige bijwerking bij het gebruiken van vrouwelijke hormonen is het vasthouden van vocht, waardoor een vrouw last kan krijgen van gespannen borsten, hoofdpijn en soms misselijkheid. Een andere bijwerking is onwillekeurig vaginaal bloedverlies (doorbraak bloedingen). Beide klachen verdwijnen na het stoppen van de medicijnen. Blijft bloedverlies bestaan, dan is het raadzaam contact op te nemen met de huisarts.

complicaties na langdurig hormoon gebruik zijn:

• een gering verhoogde kans (na ongeveer 1 jaar gebruik ten opzichte van de normale kans) om een thrombose in de benen te krijgen; dat geldt alleen maar als er tabletten geslikt worden, niet als er bv. pleisters geplakt worden
• een gering verhoogde kans (na meer dan 5 jaar gebruik t.o.v. de normale kans) om borstkanker te krijgen; na stoppen met de medicijnen is de kans weer normaal
• een zeer gering verhoogde kans om eierstokkanker te krijgen

Advies

Vanwege de genoemde, toch wel ernstige nadelen is het advies bij overgangsklachten:

1. dat u goed geinformeerd wordt door huisarts of specialist over de voor- en nadelen
2. dat bij ernstige overgangsklachten de medicijnen zo kort als mogelijk is gebruikt worden en dat begonnen wordt met de laagste dosering
3. dat bij osteoporose na verloop van tijd overgaan wordt op specifieke medicijnen tegen de botontkalking

>> Klik hier voor tips voor tijdens de overgang.