Vrouwen in de Overgang

Alles over de Overgang & Menopauze

Vrouwen in de Overgang

Risico’s hormonen

Sinds 2002 is het gebruik van hormonale behandeling bij vrouwen met overgangsklachten enorm afgenomen naar aanleiding van berichten in de media over uitkomsten van een studie (Women’s Health Initiative) Er werd in deze studie gekeken of Hormoontherapie (zowel oestrogeen alleen als oestrogeen in combinatie met een specifiek progesteron, MPA) als behandeling hart- en vaatziekten kon voorkomen.

Gemiddeld was de vrouw die deze medicijnen gebruikte 63 jaar en vaak al meer dan 10 jaar na de menopauze. De meeste van deze vrouwen had geen last van opvliegers. De populatie is dus niet representatief voor de gemiddelde populatie waar Hormoontherapie (HT) voor wordt geadviseerd. Daarbij zijn de cijfers onjuist weergegeven in de media. Het risico op borstkanker bleek te maken te hebben met het type progesteron (MPA) wat sindsdien niet meer wordt gebruikt in Nederland.

Voordeel van de studie was dat vrouwen zonder baarmoeder, die dus alleen oestrogeen gebruiken, geen verhoogd risico hadden, juist zelfs iets verlaagd, ook bij 10 jaar gebruik.

Geen verhoogd risico op hart- en vaatziekten

Meerdere studies hebben inmiddels aangetoond dat er voor jonge gezonde vrouwen in de overgang (<60 jaar) geen verhoogd risico bestaat op hart- en vaatziekten. Als deze groep vrouwen binnen twee jaar na de menopauze start met HT lijkt dit zelfs een gunstige invloed te hebben op lange termijn. Het is wel van belang om individuele risico’s en familiaire belasting goed af te wegen.

Risico op borstkanker

roze borstkankerstrikjeHet verhoogde risico op borstkanker bestaat alleen bij vrouwen die de hormonale behandeling met oestrogeen en bepaalde types progesteron gebruiken langer dan 5 jaren. Bij langer dan 5 jaar HT zie je per 1000 vrouwen 4-6 extra gevallen van vrouwen die borstkanker krijgen. Oestrogeen alleen (bij vrouwen zonder baarmoeder) gaven juist een afname van het risico op borstkanker. Dit risico is te beschrijven dat 3,5 minder vrouwen per 1000 vrouwen die 5 jaar deze gecombineerde hormonen gebruiken, borstkanker oplopen.

 

Andere risicofactoren

Het is belangrijk om een afweging te maken tussen het verhoogde risico, het effect van de behandeling waarbij vrouwen vaak verbetering van hun kwaliteit van leven ondervinden, alsook andere risicofactoren die het risico op borstkanker verhogen. We weten dat overgewicht, roken, gebruik van overmatig alcohol, een hoge vetinname alsook erfelijke belasting op borstkanker veel zwaarder wegen op het risico van borstkanker, dan het gebruik van hormonen tegen overgangsklachten. Ook als vrouwen op latere leeftijd pas hun eerste kind kregen of nooit kinderen hebben gehad, of geen borstvoeding hebben gegeven, is het risico op borstkanker iets verhoogd.

Andere overwegingen

Voordeel van HT kan zijn dat dit een iets verminderd risico geeft op darmkanker, baarmoederkanker en ook dat deze behandeling heel goed beschermt tegen botontkalking. HT in tabletvorm (oraal) kan een minimale kans geven op trombose of beroerte (5-7 vrouwen meer per 10.000 vrouwen) HT in pleistervorm (transdermaal) geeft dit risico niet en geeft bovendien minder schommelingen en kan vaak lager gedoseerd worden.

Ons advies

Het advies naar aanleiding van alle onderzoeken is dat matig- tot ernstige klachten van opvliegers en nachtzweten veilig behandeld kunnen worden met hormoontherapie, mits deze behandeling wordt gestart voor het 60ste levensjaar. Na 1 jaar moet opnieuw worden gekeken of voortzetten van de behandeling noodzakelijk is. Uiteraard wordt gekeken, voordat deze medicatie wordt voorgeschreven, of de patiënt deze medicatie veilig kan gebruiken. Helaas wordt bij vrouwen met hormoongevoelige borstkanker in de voorgeschiedenis het gebruik van deze hormonale behandeling afgeraden.

Vrouwen die borstkanker hebben (gehad)

Een belangrijke groep vrouwen met menopauzale klachten zijn de groep vrouwen die borstkanker hebben of borstkanker hebben gehad. Tegelijk zijn voor deze vrouwen helaas de behandelingsmogelijkheden beperkter. Dit komt door de invloed van vrouwelijke hormonen op de groei van borstkanker. In principe is voor deze vrouwen het advies om geen hormonale suppletie meer te gebruiken. Als er al een begin van een kwaadaardige tumor aanwezig is in het borstklierweefsel, en die tumorcellen zijn hormonaal gevoelig, dan kan door het gebruik van hormoonsuppletie die tumor sneller gaan groeien. Daarom wordt voordat met hormoonsuppletie begonnen wordt, geadviseerd om deel te nemen aan het bevolkingsonderzoek voor borstkanker. Mammografie voor start HT is geen richtlijn! Het is verstandig om deze borstfoto iedere twee jaar te herhalen. Ook kunt u regelmatig zelfonderzoek doen.

Borstkanker in de familie

Als borstkanker op jonge leeftijd optreedt of als er veel borstkanker in de familie voorkomt, zal ook gevraagd worden naar het voorkomen van eierstokkanker en darmkanker in de familie. Er bestaan erfelijke aandoeningen waarbij mensen een verhoogd risico hebben. Deze erfelijke aandoening zit in een deel van het DNA en wordt ook wel BRCA 1 of BRCA 2 mutatie genoemd. Bij een belaste familiegeschiedenis van borstkanker of bij een bewezen BRCA 1 of 2 mutatie maar zonder borstkanker, is het gebruik van hormonale suppletie therapie wel toegestaan. Uit literatuuronderzoek is wel gebleken dat 70% van deze vrouwen uit angst toch geen hormonen wil nemen tegen de overgangsklachten.