Beter af met een scheiding?

Deze titel is geen grap. Het ziet ernaar uit dat de huwelijkse staat een enorme impact heeft op de gezondheid. Traditioneel werd altijd gedacht dat stabiliteit in intieme relaties positieve effecten heeft op gezondheid en levenskwaliteit, vooral op oudere leeftijd. Deze aanname leidde zelfs tot lagere verzekeringskosten voor getrouwde versus gescheiden mensen.

Maar recente data van een studie van de WHI (Womens Health Initiative) daagt deze algemeen aanvaarde gedachte uit [1]. Bij 79,094 postmenopauzale vrouwen werden huwelijks (of vaste) relaties na de menopauze geassocieerd met een forse toename in Body Mass Index (BMI) en alcoholinname in vergelijking met degenen die ongetrouwd zijn of geen vaste relatie hebben. Het uit elkaar gaan of scheiding werd geassocieerd met een reductie in BMI en buikomvang, veranderingen die veroorzaakt werden door een beter dieet en meer fysieke activiteit in vergelijking met getrouwde vrouwen. De resultaten tonen aan dat, in tegenstelling tot eerdere literatuur, bij goed opgeleide, hoofdzakelijk blanke, vrouwen, veranderingen in de huwelijkse staat na de menopauze gepaard gaan met meetbare gezondheidseffecten die positief uitkomen voor vrouwen die scheiden of een breuk in de relatie meemaakten.

Toelichting

De huwelijkse staat is een belangrijke parameter in onderzoeken over gezondheid. Duizenden publicaties gaan over alle levensaspecten en hun invloed op de gezondheid. Ook de huwelijkse staat en het effect daarvan op de gezondheid c.q. op ziekte, is veel onderzocht. Een partner en vaste intieme relaties worden gezien als positief, terwijl van oudsher, een scheiding juist negatieve gezondheidsaspecten met zich meebrengt. Zo lieten studies die cardiovasculaire ziekten onderzoeken zien dat getrouwde personen beter af zijn, terwijl de ongehuwde mannelijke vrijgezel de slechtste uitkomsten had. [2]. Fysiologische processen, als slaappatroon, hormoonfunctie en cardiovasculaire manifestaties gedroegen zich anders bij getrouwde mensen [3, 4]. Zelfs de botdichtheid werd in dit opzicht genoemd. Zo bleek dat een huwelijk voor het 25ste levensjaar en het uit elkaar gaan schadelijk is voor de gezondheid van de mannelijke botten, terwijl een goed huwelijk werd geassocieerd met een betere gezondheid van de botten voor vrouwen [5].

Er zijn verschillende theorieën die verklaren hoe de relatie tussen huwelijkse staat en gezondheid tot stand komt. Het ervaren van een omgeving met een laag stressniveau, typisch een omgeving van een goed huwelijk, behoort tot één van de belangrijkste redenen. Maar de zoektocht naar verklaringen gaat nog dieper, zelfs tot op genetisch niveau aan toe. Zo bleek dat mensen die een breuk in hun relatie hadden meegemaakt, kortere telomeres hebben, in vergelijking met langgetrouwden, of mensen die nooit getrouwd waren geweest [6]. Het korter worden van de telomere is een teken van veroudering en wordt geassocieerd met slechtere gezondheid [7]. Logisch dat evaluatie van de gezondheidsuitkomsten van de getrouwde status zeer complex is aangezien zo vele factoren een rol spelen, zoals: de leeftijd, het geslacht, de kwaliteit van het huwelijk, de relaties met de rest van de familie, het individuele sociale netwerk en ondersteuning, de economische status enzovoort. Dus is het niet vreemd dat de verwachte voordelen soms klein zijn, of zelfs in het geheel niet bestaan [3]. Oudere reviews suggereren, maar maken niet hard, dat de empirische status van het verschil in geslacht ten opzichte van de huwelijkse staat en gezondheidsresulaten een grote rol speelt, terwijl andere reviews helemaal dit soort verschillen niet meenemen [3].

Nog afgezien van het potentiële effect van geslacht, introduceren meerdere studies de menopauze als een parameter in de toch al gecompliceerde situatie. Voorspellers van de levenskwaliteit van vrouwen in de perimenopausale periode houden ook in: de huwelijkse staat als een onafhankelijke causale factor, die er bij single vrouwen slechter uitkomt dan bij getrouwde vrouwen [8]. Chinese vrouwen in Hong Kong, tussen de 40–59 jaar, rapporteerden een betere levenskwaliteit als ze getrouwd zijn [9]. Uit een Turkse studie bleek dat een scheiding een significante risicofactor was voor een vroege menopauze [10]. De tevredenheid met een huwelijk werd onderzocht in de Satisfaction US Healthy Women Study, die concludeerde dat vrouwen met een huwelijk waarin ze tevreden waren, minder last hadden van atherosclerose [11]. Verder toonde deze studie aan dat vrouwen die geen partner hadden, een gemiddeld niveau van atherosclerose hadden. Risicofactoren werden gemeten in de groep die tevreden was en in de groep met een lage tevredenheid. Maar niet tussen de tevreden en ongetrouwden groep.

Het lijkt erop dat slechte intieme relaties geassocieerd kunnen worden met een slechtere fysieke en mentale gezondheidstoestand, terwijl singles –meer dan mensen die leven met een partner-, wellicht meer waarde hechten aan de noodzaak en het bewustzijn van een gezonde levensstijl. Een scheiding is zonder enige twijfel een stressvolle gebeurtenis, die negatieve consequenties kan hebben voor de gezondheid. Echter, de meeste mensen gaan hier toch goed mee om en zijn veerkrachtig als de relatie wordt beëindigd [12]. Ondanks het feit dat veerkracht de meest voorkomende reactie is, zijn er toch ook een klein aantal (zo tussen de 10–15%) die een scheiding als een enorm gevecht ervaren. Het lijkt erop dat de negatieve uitkomsten vooral worden bepaald door het slechte functioneren van deze, relatief kleine, groep.

Auteur: Amos Pines
Oorspronkelijke bron: Sackler School of Medicine, Tel-Aviv University, Tel-Aviv, Israel

References

1.     Kutob RM, Yuan NP, Wertheim BC, et al. Relationship between marital transitions, health behaviors, and health indicators of postmenopausal women: results from the Women’s Health Initiative. J Womens Health (Larchmt) 2017 Jan 10. Epub ahead of print
http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/28072926

2.     Manfredini R, De Giorgi A, Tiseo R, et al. Marital status, cardiovascular diseases, and cardiovascular risk factors: a review of the evidence. J Womens Health (Larchmt) 2017 Jan 27. Epub ahead of print
http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/28128671

3.     Robles TF, Slatcher RB, Trombello JM, McGinn MM. Marital quality and health: a meta-analytic review. Psychol Bull 2014;140:140-87
http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23527470

4.     Robles TF, Kiecolt-Glaser JK. The physiology of marriage: pathways to health. Physiol Behav 2003;79:409-16
http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12954435

5.     Miller-Martinez D, Seeman T, Karlamangla AS, et al. Marital histories, marital support, and bone density: findings from the Midlife in the United States Study. Osteoporos Int 2014;25:1327-35
http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24424630

6.     Whisman MA, Robustelli BL, Sbarra DA. Marital disruption is associated with shorter salivary telomere length in a probability sample of older adults. Soc Sci Med 2016;157:60-7
http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27062452

7.     Telomere length and telomerase activity in the context of menopause. Menopause Live June 24, 2013

8.     Kanadys K, Wiktor-Stoma A, Lewicka M, Sulima M, Wiktor H. Predictors of the quality of life of women in peri-menopausal period. Ann Agric Environ Med 2016;23:641-8
http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/28030937

9.     Li S, Ho SC, Sham A. Relationship between menopause status, attitude toward menopause, and quality of life in Chinese midlife women in Hong Kong. Menopause 2016;23:67-73
http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26671191

10.   Sarac F, Oztekin K, Celebi G. Early menopause association with employment, smoking, divorced marital status and low leptin levels. Gynecol Endocrinol 2011;27:273-8
http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20528208

11.   Gallo LC, Troxel WM, Kuller LH, et al. Marital status, marital quality, and atherosclerotic burden in postmenopausal women. Psychosom Med 2003;65:952-62
http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/14645772

12.   Sbarra DA. Divorce and health: current trends and future directions. Psychosom Med 2015;77:227-36
http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25829240

De redactie van de site Vrouwen in de Overgang bestaat uit gynaecologen, verpleegkundig overgangsconsulenten van de VVOC en een seksuoloog die allen actief lid zijn van de Dutch Menopause Society; de werkgroep van de NVOG (Nederlandse Vereniging van Obstetrie en Gynaecologie) die zich specifiek met de overgang bezig houdt.

VidO_Silhouette_Vrouw_02_Zwart

© 2014 - 2022 Vrouwen in de Overgang